110 tác phẩm. 60 năm sáng tác. Một hành trình hội họa trải dài qua nhiều miền đất và nhiều giai đoạn của lịch sử Việt Nam. Nhân kỷ niệm 110 năm ngày sinh và 30 năm ngày mất của họa sĩ Văn Giáo (1916–1996), triển lãm “Văn Giáo – Đất Nước Mùa Xuân” diễn ra từ ngày 26/09 đến 06/10/2026 tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.
Triển lãm do gia đình họa sĩ Văn Giáo, Hội Mỹ thuật Việt Nam, Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh và Công ty Cổ phần Thiết kế May Living phối hợp tổ chức, giới thiệu 110 tác phẩm của Văn Giáo với nhiều chất liệu khác nhau, trải dài khoảng 60 năm sáng tác. Bên cạnh đó là 10 tác phẩm của các họa sĩ khác khắc họa chân dung Văn Giáo.
Không đơn thuần là một cuộc trưng bày tác phẩm, “Đất Nước Mùa Xuân” mở ra cơ hội để công chúng phía Nam nhìn lại tương đối toàn diện hành trình của một người họa sĩ đã dành gần trọn cuộc đời để đi, quan sát và ghi lại đất nước bằng hội họa.
110 tác phẩm – 110 năm ngày sinh họa sĩ Văn Giáo
Con số 110 tại triển lãm mang một ý nghĩa đặc biệt: 110 tác phẩm tương ứng với dấu mốc 110 năm ngày sinh họa sĩ Văn Giáo.
Được sáng tác trong nhiều giai đoạn khác nhau, các tác phẩm đưa người xem đi qua một thế giới hội họa rộng lớn: từ phong cảnh, đời sống nhân dân đến những hình ảnh gắn với lịch sử đất nước và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó cũng chính là một đặc điểm nổi bật trong hành trình nghệ thuật của Văn Giáo.
Ông không chỉ vẽ từ ký ức hay trong không gian xưởng họa. Người họa sĩ đã trực tiếp đi qua nhiều vùng đất, từ Hà Nội, Việt Bắc, Tây Bắc, Liên khu V, Điện Biên Phủ đến Vĩnh Linh và đường Trường Sơn. Những chuyến đi trở thành một phần trong phương pháp sáng tác, để phong cảnh và con người Việt Nam hiện diện trong tranh qua trải nghiệm trực tiếp của người nghệ sĩ.
Bởi vậy, đi qua 110 tác phẩm cũng giống như lần theo những dấu chân của Văn Giáo trên hành trình sáng tác kéo dài nhiều thập kỷ.
Lần đầu một khối lượng lớn tác phẩm Văn Giáo được giới thiệu tại phương Nam
Một trong những ý nghĩa đặc biệt của triển lãm Văn Giáo – Đất Nước Mùa Xuân nằm ở chính địa điểm tổ chức.Đây là lần đầu tiên kể từ ngày đất nước thống nhất, một khối lượng lớn tác phẩm của Văn Giáo được giới thiệu tại phương Nam. Điều này càng có ý nghĩa khi nhìn lại mối liên hệ giữa người họa sĩ với TP.HCM.
Trước Cách mạng Tháng Tám, Văn Giáo từng có những lần trưng bày tác phẩm tại Sài Gòn. Nhiều thập kỷ sau, những dự định đưa một triển lãm lớn của ông trở lại thành phố vẫn còn dang dở. Theo chia sẻ từ gia đình, Văn Giáo từng mong muốn mang triển lãm của mình vào TP.HCM nhưng chưa thể thực hiện trước khi qua đời năm 1996.
Vì thế, “Đất Nước Mùa Xuân” năm 2026 không chỉ là một cuộc triển lãm kỷ niệm. Đây còn là sự tiếp nối một hành trình từng chưa thể hoàn thành.
Gặp lại đất nước qua hội họa Văn Giáo
Tên gọi “Đất Nước Mùa Xuân” cũng phần nào gợi mở tinh thần của triển lãm. Trong tranh Văn Giáo, đất nước không chỉ được nhìn qua những địa danh nổi tiếng hay sự kiện lịch sử.
Đất nước hiện diện trong thiên nhiên, trong đời sống lao động, trong những con người bình dị và trong những khoảnh khắc mà người họa sĩ trực tiếp chứng kiến.
Dù sáng tác về lịch sử, cách mạng hay đời sống thường nhật, Văn Giáo vẫn giữ một tình yêu đặc biệt dành cho phong cảnh. Thiên nhiên trong tranh ông thường mang những hòa sắc sáng, trong trẻo và giàu sức sống. Bên cạnh đó, bột màu là chất liệu tạo nên một dấu ấn đáng kể trong sự nghiệp của ông.
Khi những tác phẩm thuộc nhiều thời kỳ cùng xuất hiện trong một không gian, người xem có cơ hội nhận ra những mạch nối ấy rõ ràng hơn: Từ một vùng đất đến một vùng đất khác – Từ phong cảnh đến con người – Từ đời sống bình dị đến lịch sử.
Và từ những gì người họa sĩ từng nhìn thấy đến những gì còn được lưu giữ trên mặt tranh hôm nay.
Không chỉ có tranh – một không gian của tác phẩm, tư liệu và ký ức
Một điểm đáng chú ý khác của triển lãm là trải nghiệm không chỉ được tạo nên bởi các tác phẩm treo trên tường.
Bên cạnh tranh, không gian còn giới thiệu những tư liệu, bài báo, kỷ vật và dụng cụ sáng tác gắn với họa sĩ Văn Giáo. Chiếc giá vẽ, những cây cọ, lọ bột màu cùng các tài liệu được gia đình gìn giữ góp phần đưa người xem đến gần hơn với đời sống sáng tác phía sau những tác phẩm. Nhờ đó, hình ảnh Văn Giáo không chỉ hiện lên qua những gì ông đã vẽ.
Người xem còn có thể hình dung phần nào về một người nghệ sĩ đã sống và làm việc như thế nào; về sự bền bỉ phía sau một hành trình sáng tác kéo dài hàng chục năm.
Đây cũng là lớp cảm xúc khiến “Đất Nước Mùa Xuân” vượt ra ngoài khuôn khổ của một triển lãm tranh thông thường.
Hai tác phẩm ở lại với Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM
Một trong những dấu ấn quan trọng tại lễ khai mạc là việc gia đình họa sĩ Văn Giáo trao tặng hai tác phẩm cho Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh.
Hai tác phẩm là “Trên thao trường” và “Đón Bác Hồ ở đình Hồng Thái”. Việc trao tặng này đánh dấu những tác phẩm đầu tiên của Văn Giáo có mặt trong bộ sưu tập của bảo tàng, mở thêm cơ hội để di sản của người họa sĩ tiếp tục được lưu giữ và giới thiệu đến công chúng phía Nam.
Đây cũng là một cách để hành trình của triển lãm không dừng lại sau ngày 06/10. Một phần di sản tiếp tục ở lại.
May Living đồng hành cùng “Đất Nước Mùa Xuân”
Với May Living, dự án “Văn Giáo – Đất Nước Mùa Xuân” là một hành trình đặc biệt khi nghệ thuật được tiếp cận qua nhiều điểm chạm.
May Living phối hợp cùng gia đình họa sĩ, Hội Mỹ thuật Việt Nam và Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM trong quá trình tổ chức triển lãm.
Song song với đó là quá trình thực hiện ấn phẩm “Văn Giáo” – từ thiết kế, biên soạn đến theo sát quá trình in và sản xuất.
Một bên là không gian triển lãm, nơi công chúng có thể trực tiếp đứng trước tác phẩm.
Một bên là những trang sách, nơi tác phẩm, tư liệu và hành trình của người họa sĩ có thể tiếp tục được lưu giữ.
Hai hình thức khác nhau nhưng cùng gặp nhau ở một mục tiêu: đưa di sản hội họa Văn Giáo đến gần hơn với công chúng hôm nay.
Khi triển lãm kết thúc, hành trình vẫn tiếp tục
Một triển lãm luôn có ngày khai mạc và ngày khép lại. Nhưng giá trị của nghệ thuật không dừng lại ở khoảng thời gian tác phẩm được treo trên tường.
Sau “Văn Giáo – Đất Nước Mùa Xuân” là những tác phẩm tiếp tục được lưu giữ, những tư liệu được hệ thống lại, cuốn sách Văn Giáo và những ký ức mà mỗi người xem mang theo sau khi rời khỏi không gian triển lãm.
Ở dấu mốc 110 năm ngày sinh họa sĩ, việc một khối lượng lớn tác phẩm của Văn Giáo được đưa đến TP.HCM không chỉ là dịp nhìn lại một sự nghiệp hội họa.
Đó còn là một cuộc gặp giữa tác phẩm của quá khứ và công chúng của hiện tại.
Và có lẽ, chính những cuộc gặp như vậy là cách một di sản tiếp tục sống. Triển lãm có thể khép lại. Nhưng hành trình của tác phẩm vẫn tiếp tục.
